Monthly Archives: Czerwiec 2015

Włókno nerwowe

Porównanie z przewodami elektrycznymi i z innych względów nie jest zupełnie ścisłe. Z dobrze izolowanego drutu miedzianego nie przecieka po drodze wiele energii elektrycznej na zewnątrz. Błona osłaniająca włókno nerwowe jest milion razy bardziej przepuszczalna. Bardzo dobre przewodnictwo drutu miedzianego pozwala na przekazanie prawie całej energii na drugi koniec przewodu, podczas gdy przewodnictwo nerwowe jest tak kiepskie, że gdyby ono – jak w przypadku drutu – było jedynym sposobem przekazywania bodźca na drugi koniec nerwu, to bodziec musiałby zniknąć prawie natychmiast po rozpoczęciu podróży. Włókno nerwowe jest jednak układem samowzmacniającym: w czasie całego przebiegu wzdłuż nerwu ładunek elektryczny jest stale wzmacniany i dochodzi do drugiego końca prawie bez zmiany. Nerwy nie przewodzą na ogół słabych bodźców, albo pierwotny impuls wystarcza do uruchomienia czynności nerwu, albo nie następuje żadna reakcja. Nazywa się to prawem „wszystko albo nic”.

Czytaj dalej

Chromosomy

Rusztowaniem dla całej współczesnej działalności naukowej na polu genetyki stały się chromosomy, odkryte jeszcze w ubiegłym stuleciu. Ich nazwa niewiele komukolwiek mówiła – chromosom znaczy ,.ciało barwiące się” i istotnie po zastosowaniu odpowiednich barwników stają się dobrze widoczne w obrębie jądra komórkowego. W r. 1903 stwierdzono, że są przenośnikami informacji genetycznej, ale w początkach genetyki nie były to wcale chromosomy człowieka, tylko małych owadów, których pełno unosi się wokół odpadków i śmietnisk. Muszka owocowa Drosophila była przez wiele dziesiątków lat – i jest jeszcze nadal – chętną i skromną służką genetyków, gdyż ma ona 6 łatwo widocznych chromosomów i podobnie jak wszystkie inne muchy bardzo prędko się rozmnaża. W tym wczesnym okresie nie było łatwo policzyć chromosomy u człowieka i przez 30 lat pisano we wszystkich podręcznikach, że mamy ich 48.

Czytaj dalej

Kto odbiera sobie życie?

W Wielkiej Brytanii popełnia samobójstwo około 6 000 osób rocznie, czyli 16 dziennie, co odpowiada mniej więcej ilości zgonów w wypadkach drogowych.

Czytaj dalej

Rodzaj transfuzji krwi

Tego rodzaju transfuzja krwi u nie urodzonego jeszcze dziecka jest metodą niezwykle nowoczesną, ale będzie zapewne przestarzała, zanim zdąży się rozpowszechnić, wynaleziono bowiem jeszcze lepszy sposób ochrony ofiar niezgodności grup Rh. Prof. C. A. Clarke, P. M. Sheppard i współpracownicy Uniwersytetu w Liverpoolu, opierając się na badaniach ochotników – mężczyzn mających Rh minus, opracowali sposób pozwalający zapobiec wytworzeniu przez matki z Rh minus przeciwciał skierowanych przeciwko potomstwu mającemu Rh plus. W październiku 1966 r. 78 matek przeszło z powodzeniem kurację (polegającą na stosowaniu gamma-globułiny o tzw. mianie Anty-D), wykonuje się obecnie inne próby z różnym stężeniem gamma-globuliny. Metoda ta, polegająca raczej na zapobieganiu niż leczeniu, ma przed sobą wielką przyszłość i pozwoli na utrzymanie przy życiu i łatwiejszy start życiowy ęo dwusetnemu dziecku brytyjskiemu (mniej więcej 4 000 rocznie). Od zrozumienia konfliktu polegającego na niezgodności grup Rh do znalezienia skutecznego sposobu przeciwdziałania upłynęły mniej niż trzy dziesięciolecia.

Czytaj dalej

Różne kraje i różne religie mają różne prawa

W USA w mniejszości stanów dozwolone są małżeństwa wuj – siostrzenica i bratanek – ciotka, ale stanów nie zezwala nawet na małżeństwa pomiędzy kuzynami. Kościół katolicki zabrania małżeństw między bliskimi kuzynami bez specjalnego zezwolenia. (Nieszczęsna Annę Mowbray, zmarła w wieku 9 lat, której trumnę odkopano przypadkowo w Londynie na wiosnę 1965., wyszła za mąż w r. 1478 mając wtedy 5 lat za Ryszarda, księcia Yorku mającego lat 4. Wymagało to specjalnej dyspensy papieskiej nie ze względu na wiek obojga, ale ze względu na to, że prababka Anny i babka Ryszarda były siostrami.) Przepisy żydowskie zezwalają na małżeństwo między wujem a siostrzenicą, zabraniają go równocześnie między ciotką a siostrzeńcem, jednak w tych sprawach Żydzi dostosowują się do praw obowiązujących w danym kraju i małżeństwa żydowskie między wujem a siostrzenicą istniejące w Wielkiej Brytanii musiały zostać zawarte poza jej granicami. Mimo dozwolonej u mahometan poligamii prawo mahometańskie jest zaskakująco podobne do przepisów Kościoła anglikańskiego. „Zakazane są dla was wasze matki, ciotki ze strony ojca, bratanice i siostrzenice, przybrane matki i przybrane siostry, matki waszych żon i zrodzone z waszych żon, a powierzone waszej opiece pasierbice: (ale jeśli nie mieliście z żonami stosunku, to nie będzie grzechem poślubienie pasierbic): a także żony waszych własnych synów: nie możecie mieć także dwu sióstr, chyba że się to już stało, Zaprawdę, Bóg jest cierpliwy i łaskawy!” (Tłumaczenie z Koranu za J. M. Rodwellem). U mahometan, podobnie jak u żydów małżeństwa pomiędzy najbliższymi kuzynami są dozwolone.

Czytaj dalej

Rozpoznanie wad rozowjowych cz. III

Dalszym istotnym czynnikiem jest okres czasu, w jakim dana część ciała znajdująca się w rozwoju jest wrażliwa na różne wpływy, podobnie jak w czasie budowy jakiegoś obiektu dla każdej części istnieje okres krytyczny i jeśli założymy, że wszyscy zatrudnieni robotnicy są pijani przez jeden tydzień, to najgorzej na tym wyjdą te części, które w tym okresie muszą być wykonane. Części już ukończone będą stosunkowo niewrażliwe wobec poczynań pijanych wykonawców, podobnie jak i te odcinki, nad którymi jeszcze nie zaczęto pracy. Najgorzej zostanie wykonane to, co jest przewidziane harmonogramem robót na ten szczególny tydzień. Podobnie ma się rzecz z rozwojem człowieka. Szkodliwe czynniki będą wywoływały zaburzenia przede wszystkim w organach znajdujących się w najważniejszym, krytycznym stadium rozwoju. Dla mózgu jest to okres między drugim a jedenastym tygodniem ciąży, dla oka — trzecim a ósmym, dla serca – między drugim a ósmym, dla palców dłoni i stóp – między czwartym a dziewiątym,’dla zębów – między szóstym a jedenastym, dla uszu – między szóstym a dwunastym, dla warg – między czwartym a szóstym, dla podniebienia – między dziesiątym a jedenastym, dla brzucha – między dziesiątym a dwunastym. Jak widać, najważniejszym okresem rozwojowym jest pierwsze dwanaście tygodni po zapłodnieniu, następne sześć miesięcy ciąży poświęcone jest głównie wzrostowi wykształconych już organów. Stąd też te nieliczne znane przyczyny zniekształceń, jak np. różyczka i lalidomid, wywierają najbardziej destrukcyjny wpływ, jeżeli ich oddziaływanie przypada na pierwsze dwanaście tygodni, w pozostałych dwudziestu sześciu są mniej szkodliwe.

Czytaj dalej

Różyczka – kontynuacja

Na szczęście w dwadzieścia jeden lat po słynnym doniesieniu australijskim, w 1962 r., wyhodowano w laboratorium wirusa różyczki, zaś w trzy lata później opracowano w Stanach Zjednoczonych łatwą do wykonania w jednym dniu próbą, dającą możliwość potwierdzenia i dokładnego rozpoznania tej choroby. Osiągnięcie to upraszcza aspekty etyczne: czy można zezwalać lub zachęcać do usunięcia prawdopodobnie zniekształconego dziecka – kobietę, która z pewnością przeszła różyczkę w czasie pierwszych czterech tygodni ciąży? Czy może należałoby zarażać różyczką młode dziewczęta, aby wywołać u nich odporność? Na razie nie ma jeszcze w użyciu szczepionki, ale naukowcy z Narodowego Instytutu Zdrowia w USA donieśli w połowie 1966 r. o sporządzeniu skutecznej szczepionki przeciw różyczce, a z początkiem 1967 r, przynajmniej cztery rodzaje takich szczepionek poddano ograniczonym próbom na człowieku.

Czytaj dalej

Plemniki i wytrysk – kontynuacja

Jak widzicie, chłopcy także przechodzą okres pok- witania. Ich ciała zmieniają się i tak jak dziewczynki przygotowują się na chwilę, kiedy zdecydują się zostać rodzicami. Zmiany zachodzące podczas dojrzewania przygotowują dziewczęta i chłopców do rodzicielstwa. Wiele osób w moich klasach to osoby już fizycznie dojrzałe do przekazywania życia. Ale fakt wytwarzania jajeczek i nasienia nie oznacza automatycznie gotowości do rodzicielstwa. Jeżeli nawet zdarzyło się wam myśleć o dzieciach, to na pewno nie poświęciliście temu więcej uwagi niż myśli o tym, jak wywiązać się z domowych obowiązków lub co zapakować w podróż na Księżyc.

Czytaj dalej

U ryb wszystko to jest prostsze

Nawet wśród niżej rozwiniętych stworzeń centralny układ nerwowy jest rurą biegnącą wzdłuż ciała z niewielkim zgrubieniem z przodu, gdzie mieści się większość organów zmysłowych i skąd większość wrażeń zmysłowych pochodzi. W przypadku ryb mózg składa się z trzech części, z trzech oddzielnych zgrubień, każde połączone z odpowiednim organem zmysłu: zgrubienie przednie otrzymuje sygnały od narządów węchowych, środkowe od oczu, a tylne od narządu równowagi, z którego również rozwija się ucho. Te trzy części, przodomózgowie, śródmózgowie i tyłomózgowie zachowują swą rolę także u wyżej rozwiniętych zwierząt, ale całą koordynację przejmuje od dwu ostatnich rozrastające się przodomózgowie.

Czytaj dalej

Czy stosunek seksualny jest dla kobiety bolesny?

Nie, nie jest bolesny ani dla kobiety, ani dla mężczyzny. Seks jest wspaniałą rzeczą, zakładając oczywiście, że ma się na względzie nie tylko swoją przyjemność, ale i partnera, że oboje czerpią z niego rozkosz, troszczą się o siebie, szanują wzajemnie swoje uczucia. Jak już mówiłyśmy, podczas wzwodu członek się powiększa, ale elastyczna pochwa dostosowuje się do jego rozmiarów, Kiedy kobieta jest podniecona, w pochwie wytwarza się śluz, dzięki któremu członek znacznie łatwiej wsuwa się do pochwy (u mężczyzny żołądź wtedy również pokrywa się śluzem), W tym czasie górna część pochwy rozciąga się, tak że wsuwający się do niej penis nie wywołuje przykrości. Stosunek odbyty przed osiągnięciem stanu pożądania i nim pochwa wypełni się śluzem, może sprawić przykrość obojgu. Mężczyźni są na ogół szybciej gotowi do stosunku niż kobiety, ale zanim zdecydują się na wprowadzenie członka do pochwy, muszą się upewnić, czy jest w niej dostateczna ilość śluzu. W przeciwnym razie należy kontynuować wstępne pieszczoty.

Czytaj dalej